Wegetarianizm |
|
| 
Wegetarianizm to rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów pochodzenia mięsnego i ew. jaj lub nabiału z pobudek moralnych bądź etycznych, w odróżnieniu od tzw. jaroszy, którzy wyłączają mięso ze swej diety z pobudek zdrowotnych. Najogólniej wegetarianizm to zbiór kilku diet, w tym weganizmu, fruktarianizmu i samego wegetarianizmu (więcej o tych dietach w rozdziale Rodzaje wegetarianizmu).
Wegetarianizm rozwinął się na subkontynencie indyjskim w II tysiącleciu p.n.e. Miał wówczas charakter czysto religijny, przedhinduistyczny. Na gruncie europejskim pojawił się w VI wieku p.n.e., za jego twórcę uważa się greckiego filozofa Pitagorasa, który nadał mu znaczenie czysto etyczne.
Wegetarianizm*
- Laktoowowegetarianizm (laktarianizm) - najbardziej rozpowszechniona odmiana wegetarianizmu. Polega na rezygancji z potraw mięsnych. Do jadłospisu dopuszczone są natomiast produkty pochodzenia zwierzęcego: nabiał, jajka, miód.
- Laktowegetarianizm- popularna odmiana wegetarianizmu, polegająca na wyłaczeniu z jadłospisu jajek. Laktowegetarianie dopuszczają jednak spożywanie mleka i jego przetworów.
- Owowegetarianizm - dieta, która z produktów zwierzęcych dopuszcza jedynie spożywanie jajek.
- Weganizm - polega na rezygnacji ze spożywania wszelkich pokarmów wytwarzanych przez zwierzęta. Poza mięsem wyłaczane są więc z jadłospisu mleko, sery, jaja, miód.
- Witarianizm- dieta polegająca na spożywaniu wyłącznie świeżych warzyw i owoców. Odrzuca jakiekolwiek potrawy gotowane. Witarianie rezygnują również z wszelkich napojów typu kawa, herbata, soki, na rzecz świeżej, najlepiej źródlanej wody.
- Frutarianizm (lub fruktarianizm, fruitarianizm, fruktorianizm) - najbardziej zaostrzona forma wegetarianizmu. Oprócz mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego, fruktarianie nie jedzą żadnych owoców i warzyw, które musieliby zerwać. Ich pokarmem są owoce, które same spadną z drzewa.
- Makrobiotyzm - polegający na spożywaniu tylko i wyłacznie słabo rozwiniętych kiełków roślin.
Za rodzaje wegetarianizmu niesłusznie uważa się diety będące etapem pomiędzy jedzeniem potraw mięsnych, a wegetarianizmem. Są to semiwegetarianizm (i jego rodzaje jak pollowegetarianizm oraz ichtiwegetarianizm zwany również peskowegetarianizmem) oraz fleksitarianizm.
Wielu wegetarian rezygnuje z wyrobów futrzanych czy skórzanych. Ponadto niektórzy weganie uważają miód za produkt pochodzenia zwierzęcego, i w związku z tym go nie jedzą, jednak jest to sprawa indywidualnych przekonań.
Czasami wegetarianizm jest łączony z witarianizmem - dietą polegającą na jedzeniu wyłącznie surowych pokarmów (ew. podgrzanych do maksymalnej temperatury 41°C).
W 1847 roku, w czasie pierwszego spotkania Społeczeństwa Wegetarian w Anglii, ustalono, że wegetarianin to osoba, która odmawia jedzenia jakiegokolwiek rodzaju mięsa. Wcześniej wegetarianie byli często nazywani pitagorejczykami, ponieważ ci także nie spożywali mięsa.